Centro di Eccellenza Laurence K.J. Feininger

GRADUALE domenicano

Cod.

FC030

Titolo

GRADUALE domenicano

Tipologia

Data

Prima metà del sec. XVII (1609, p. 145)

Luogo

[Firenze (cfr. note storiche)].

Supporto

Membr.; cc. 73 con paginazione recente a matita (data da L. Feininger) al centro del marg. inf. Cartulazione coeva in inchiostro rosso al centro del marg. est. del r, in buona parte rescissa dalla rifilatura, numera da 86 a 158; altra cartulazione antica in inchiostro nero nell'angolo sup. est. del r (apposta probab. all'epoca dello smembramento del codice originario e della confezione dell'attuale) numera da 1 a 79, ma omette i nn. 6, 28, 32, 51-54, 73, ripete il n. 60 e non numera una c. tra 18 e 19 (a quest'ultima numerazione fa riferimento l'indice riportato sul risguardo ant.).

Filigrane

Dimensioni

mm 537 x 428 ca.

Rigatura

Rigatura ad inchiostro bruno con doppia linea verticale ai lati; si nota una coppia di fori in corrispondenza dell'angolo inf. interno nelle pp. 133-146. Specchio: mm 474 x 328 nelle pp. 1-6, 55-145; mm 474 x 342 nelle pp. 7-54.

Scrittura

Scrittura gotica di unica mano in inchiostro nero con titoli e rubriche in rosso.

Decorazione

iniziali alternamente in rosso ed azzurro senza decorazioni all'inizio di ogni brano, sono di dimensioni maggiori quelle del primo brano di ogni festività.

Notazione

Notazione quadrata nera su tetragramma rosso con chiavi C, F e custos e senza barre di divisione; impiego delle grafie 3h, 4a, 5e, 7a, 9a, 9h (in composizione) dell'App. 1. 5 righi per p.

Legatura

Legatura antica in piena pelle marrone su piatti di legno solcata da una fitta trama di diagonali tracciate a secco a mo' di reticolo; 6 nervi sul dorso. Su entrambi i piatti 4 cantonali e piastra centrale in ottone a sbalzo (la piastra reca al centro uno stemma gentilizio costituito da uno scudo ovale a 3 bande doppiomerlate). 2 fermagli costituiti da bindella di cuoio e graffa e contrograffa di ottone. 5 segnacoli di stoffa rossa indipendenti dalla legatura ed annodati tra loro.

Frammenti

Conservazione

Stato di conservazione buono; in qualche c. l'inchiostro tende a staccarsi.

Copista

Zenobio Lombardi (v. Note storiche).

Annotazioni

Note storiche

p. 145: "Ad honorem D. N. I. xpsti. B. Vincenti et XV auxiliatorum Soror Ma Exaltata de Salviatis ex eleemosinis paternis hunc librum à me Zenobio de Lombardis Clerico Florentino conscribi curavit anno domini. M.DCIX".

Antiche segnature

Fascicolazione

1 duerno (p. 6) privo della 1a c. + 9 quaterni, tutti con inizio lato carne eccetto il primo; i ff. sono ottenuti dall'assemblaggio di 2 cc. indipendenti.

Bibliografia e Commento

Come precisa la sottoscrizione del copista (il chierico fiorentino Zenobio Lombardi) questo manoscritto fu commissionato, nel 1609, dal padre di una suora domenicana (Esaltata Salviati) per il convento presso cui questa dimorava. Si tratta di un graduale contenente una scelta delle festività del Proprio dei santi, da Sant'Ambrogio (7 dicembre) a Santa Caterina (25 novembre), con una specifica attenzione ai santi dell'ordine dei Domenicani o da loro particolarmente venerati. Nel testo sono presenti anche dei rinvii ad un "Primo Libro", che potrebbe essere il codice FC 38, antifonario domenicano del Proprio dei santi che sembra essere stato scritto dallo stesso copista.
  • FOL: 3
  • NUM: 1
  • GEN: 1
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Inveni David
  • FES: AMS 16
  • HOR: Ambrogio
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Inveni David

  • FOL: 4
  • NUM: 2
  • GEN: 2
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Angelus domini descendit
  • FES: GT 201
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Angelus domini descendit

  • FOL: 5
  • NUM: 4
  • GEN: 3
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Gloriose pater Vincenti
  • FES: GOP 443
  • HOR: Vincenzo Ferrer
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Gloriose pater Vincenti

  • FOL: 6
  • NUM: 6
  • GEN: 4
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Oportebat pati
  • FES: GT 220
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Oportebat pati

  • FOL: 7
  • NUM: 7
  • GEN: 5
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Vincenti dabo edere
  • FES: GOP 445
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Vincenti dabo edere

  • FOL: 8
  • NUM: 8
  • GEN: 6
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Protexisti me Deus V Exaudi Deus
  • FES: AMS 93
  • HOR: Pietro Martire
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Protexisti me Deus V Exaudi Deus

  • FOL: 9
  • NUM: 11
  • GEN: 7
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Felix ex fructu triplici
  • FES: GOP 453
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Felix ex fructu triplici

  • FOL: 10
  • NUM: 13
  • GEN: 8
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Surrexit pastor bonus
  • FES: GOP 225
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Surrexit pastor bonus

  • FOL: 11
  • NUM: 15
  • GEN: 9
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Posuisti domine in capite
  • FES: AMS 148
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Posuisti domine in capite

  • FOL: 12
  • NUM: 17
  • GEN: 10
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Ego sum vitis vera
  • FES: AMS 95
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Ego sum vitis vera

  • FOL: 13
  • NUM: 18
  • GEN: 11
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Clamaverunt ad te V Exultate iusti
  • FES: AMS 96
  • HOR: Filippo&Giacomo
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Clamaverunt ad te V Exsultate iusti

  • FOL: 14
  • NUM: 20
  • GEN: 12
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: In die resurrectionis
  • FES: GT 216
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: In die resurrectionis

  • FOL: 15
  • NUM: 22
  • GEN: 13
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Stabunt iusti
  • FES: GOP 462
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Stabunt iusti

  • FOL: 16
  • NUM: 23
  • GEN: 14
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Ascendens Christus
  • FES: GOP 240
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Ascendens Christus

  • FOL: 17
  • NUM: 25
  • GEN: 15
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Confitebuntur celi
  • FES: AMS 93
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Confitebuntur caeli

  • FOL: 18
  • NUM: 27
  • GEN: 16
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Tanto tempore vobiscum sum ... non credis
  • FES: AMS 96
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Tanto tempore vobiscum sum ... non credis

  • FOL: 19
  • NUM: 29
  • GEN: 17
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Antoninus electus Dei
  • FES: GOP 471
  • HOR: Antonino
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Antoninus electus Dei

  • FOL: 20
  • NUM: 30
  • GEN: 18
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Meditabor in mandatis
  • FES: AMS 43
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Meditabor in mandatis

  • FOL: 21
  • NUM: 32
  • GEN: 19
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Nos autem gloriari V Deus misereatur
  • FES: AMS 75
  • HOR: Invenzione Croce
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Nos autem gloriari V Deus misereatur

  • FOL: 22
  • NUM: 35
  • GEN: 20
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Dulce lignum
  • FES: GT 598
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Dulce lignum

  • FOL: 23
  • NUM: 37
  • GEN: 21
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Surrexit dominus de sepulchro
  • FES: GT 204
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Surrexit dominus de sepulchro

  • FOL: 24
  • NUM: 38
  • GEN: 22
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Protege domine plebem
  • FES: GT 599
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Protege domine plebem

  • FOL: 25
  • NUM: 41
  • GEN: 23
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Per lignum servi
  • FES: GOP 466
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Per lignum servi

  • FOL: 26
  • NUM: 42
  • GEN: 24
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Gaudeamus omnes ... Catharine V Eructavit
  • FES: (=AMS 30)
  • HOR: Caterina da Siena
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Gaudeamus omnes ... Catharinae V Eructavit

  • FOL: 27
  • NUM: 44
  • GEN: 25
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Sideribus cunctis fulgentior
  • FES: GOP 458
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Sideribus cunctis fulgentior

  • FOL: 28
  • NUM: 46
  • GEN: 26
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Surrexit dominus et occurrens
  • FES: GOP 205
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Surrexit dominus et occurrens

  • FOL: 29
  • NUM: 48
  • GEN: 27
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Diffusa est gratia
  • FES: AMS 28
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Diffusa est gratia

  • FOL: 30
  • NUM: 50
  • GEN: 28
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Salus autem iustorum V Noli emulari
  • FES: AMS 115
  • HOR: 10000 Martiri
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Salus autem iustorum V Noli aemulari

  • FOL: 31
  • NUM: 51
  • GEN: 29
  • M: G
  • INC:
  • RIF: Gloriosus Deus V Dextera tua
  • FES: AMS 24
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Gloriosus Deus V Dextera tua

  • FOL: 32
  • NUM: 54
  • GEN: 30
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Sancti et iusti
  • FES: GOP 28*
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Sancti et iusti

  • FOL: 33
  • NUM: 56
  • GEN: 31
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Mirabilis Deus
  • FES: AMS 98
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Mirabilis Deus

  • FOL: 34
  • NUM: 58
  • GEN: 32
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Posuerunt mortalia
  • FES: AMS 114
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Posuerunt mortalia

  • FOL: 35
  • NUM: 59
  • GEN: 33
  • M: I
  • INC:
  • RIF: De ventre matris V Audite insule
  • FES: GOP 487
  • HOR: Giovanni Battista
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: De ventre matris V Audite insulae

  • FOL: 36
  • NUM: 62
  • GEN: 34
  • M: G
  • INC:
  • RIF: Priusquam te formarem V Misit dominus
  • FES: AMS 119
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Priusquam te formarem V Misit dominus

  • FOL: 37
  • NUM: 64
  • GEN: 35
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Inter natos mulierum non surrexit maior
  • FES: GOP 489
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Inter natos mulierum non surrexit maior

  • FOL: 38
  • NUM: 65
  • GEN: 36
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Tu puer propheta
  • FES: AMS 119
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Tu puer propheta

  • FOL: 39
  • NUM: 67
  • GEN: 37
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Nunc scio vere V Domine probasti
  • FES: AMS 122
  • HOR: Pietro&Paolo
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Nunc scio vere V Domine probasti

  • FOL: 40
  • NUM: 69
  • GEN: 38
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Beatus es Simon
  • FES: AMS 122
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Beatus es Simon

  • FOL: 41
  • NUM: 72
  • GEN: 39
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Tu es Petrus
  • FES: AMS 121
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Tu es Petrus

  • FOL: 42
  • NUM:
  • GEN: 40
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Magnificat anima mea
  • FES: GR 28**
  • HOR: Visitazione BVM
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Magnificat anima mea

  • FOL: 43
  • NUM: 74
  • GEN: 41
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Angelus domini descendit
  • FES: AMS 81
  • HOR: M Maddalena
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Angelus domini descendit

  • FOL: 44
  • NUM: 76
  • GEN: 42
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Non vos me elegistis
  • FES: GOP 517
  • HOR: Giacomo ap
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Non vos me elegistis

  • FOL: 45
  • NUM: 79
  • GEN: 43
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Pie pater Dominice
  • FES: GOP 525
  • HOR: Domenico
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Pie pater Dominice

  • FOL: 46
  • NUM: 81
  • GEN: 44
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Confessio et pulchritudo V Cantate domino
  • FES: AMS 44
  • HOR: Lorenzo
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Confessio et pulchritudo V Cantate domino

  • FOL: 47
  • NUM: 83
  • GEN: 45
  • M: G
  • INC:
  • RIF: Probasti domine V Igne me examinasti
  • FES: AMS 136
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Probasti domine V Igne me examinasti

  • FOL: 48
  • NUM: 85
  • GEN: 46
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Levita Laurentius
  • FES: GT 588
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Levita Laurentius

  • FOL: 49
  • NUM: 88
  • GEN: 47
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Confessio et pulchritudo
  • FES: AMS 136
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Confessio et pulchritudo

  • FOL: 50
  • NUM: 89
  • GEN: 48
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Qui mihi ministrat
  • FES: AMS 136
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Qui mihi ministrat

  • FOL: 51
  • NUM: 90
  • GEN: 49
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Hodie Maria virgo
  • FES: GOP 539
  • HOR: Assunzione BVM
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Hodie Maria virgo

  • FOL: 52
  • NUM: 93
  • GEN: 50
  • M: I
  • INC:
  • RIF: In ecclesijs altissimi V Oculi domini
  • FES: GOP 541
  • HOR: Giacinto OP
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: In ecclesiis altissimi V Oculi domini

  • FOL: 53
  • NUM: 95
  • GEN: 51
  • M: G
  • INC:
  • RIF: Eruditus in iuventute V In vita sua
  • FES: GOP 542
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Eruditus a iuventute V In vita sua

  • FOL: 54
  • NUM: 97
  • GEN: 52
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Gaude fili Hyacinthe
  • FES: GOP 543
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Gaude fili Hyacinthe

  • FOL: 55
  • NUM: 100
  • GEN: 53
  • M: O
  • INC:
  • RIF: De terra longiqua
  • FES: GOP 544
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: De terra longiqua

  • FOL: 56
  • NUM: 101
  • GEN: 54
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Dilectus meus candidus
  • FES: GOP 544
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Dilectus meus candidus

  • FOL: 57
  • NUM: 102
  • GEN: 55
  • M: G
  • INC:
  • RIF: Christus factus est V Propter quod
  • FES: AMS 77
  • HOR: Esaltazione Croce
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Christus factus est V Propter quod

  • FOL: 58
  • NUM: 104
  • GEN: 56
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Per signum crucis
  • FES: GT 600
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Per signum crucis

  • FOL: 59
  • NUM: 105
  • GEN: 57
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: In omnem terram
  • FES: GOP 563
  • HOR: Matteo ap
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: In omnem terram

  • FOL: 60
  • NUM: 107
  • GEN: 58
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Ego vos elegi
  • FES: AMS 113
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Ego vos elegi

  • FOL: 61
  • NUM: 108
  • GEN: 59
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Benedicite dominum omnes angeli V Benedic
  • FES: AMS 157
  • HOR: Michele arc
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Benedicite dominum omnes angeli V Benedic

  • FOL: 62
  • NUM: 110
  • GEN: 60
  • M: G
  • INC:
  • RIF: Benedicite dominum V Benedic anima mea
  • FES: AMS 157
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Benedicite dominum V Benedic anima mea

  • FOL: 63
  • NUM: 114
  • GEN: 61
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: In conspectu angelorum ... domine
  • FES: GR [80]
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: In conspectu angelorum ... domine

  • FOL: 64
  • NUM: 116
  • GEN: 62
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Stetit angelus
  • FES: AMS 157
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Stetit angelus

  • FOL: 65
  • NUM: 119
  • GEN: 63
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Benedicite omnes angeli
  • FES: AMS 157
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Benedicite omnes angeli

  • FOL: 66
  • NUM: 120
  • GEN: 64
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Gaudeamus omnes ... virginum V Eructavit
  • FES: (=AMS 30)
  • HOR: Orsola
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Gaudeamus omnes ... virginum V Eructavit

  • FOL: 67
  • NUM: 122
  • GEN: 65
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Gaudeamus omnes ... sanctorum V Exultate
  • FES: GT 619
  • HOR: Ognissanti
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Gaudeamus omnes ... sanctorum V Exsultate

  • FOL: 68
  • NUM: 124
  • GEN: 66
  • M: G
  • INC:
  • RIF: Timete dominum V Inquirentes autem
  • FES: AMS 134
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Timete dominum V Inquirentes autem

  • FOL: 69
  • NUM: 126
  • GEN: 67
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Iudicabunt sancti
  • FES: GOP 581
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Iudicabunt sancti

  • FOL: 70
  • NUM: 129
  • GEN: 68
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Gaudete iusti
  • FES: AMS 92
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Gaudete iusti

  • FOL: 71
  • NUM: 130
  • GEN: 69
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Loquebar de testimonijs V Beati immaculati
  • FES: AMS 23
  • HOR: Caterina v&m
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Loquebar de testimoniis V Beati immaculati

  • FOL: 72
  • NUM: 132
  • GEN: 70
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Veni electa mea
  • FES: GOP 54*
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Veni electa mea

  • FOL: 73
  • NUM: 135
  • GEN: 71
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Filie regum
  • FES: AMS 23
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Filiae regum

  • FOL: 74
  • NUM: 136
  • GEN: 72
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Feci iudicium
  • FES: AMS 23
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Feci iudicium

  • FOL: 75
  • NUM: 138
  • GEN: 73
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Multe tribulationes V Benedicam dominum
  • FES: AMS 120
  • HOR: ?
  • COD: M
  • IND: 30
  • EXTRA: Multae tribulationes V Benedicam dominum

  • FOL: 76
  • NUM: 140
  • GEN: 74
  • M: G
  • INC:
  • RIF: Clamaverunt iusti V Iuxta est dominus
  • FES: AMS 99
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Clamaverunt iusti V Iuxta est dominus

  • FOL: 77
  • NUM: 143
  • GEN: 75
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Letamini in domino
  • FES: ?
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 30
  • EXTRA: Laetamini in domino