Centro di Eccellenza Laurence K.J. Feininger

GRADUALE

Cod.

FC101

Titolo

GRADUALE

Tipologia

Data

Sec. XVI

Luogo

[Spagna].

Supporto

Membr.; cc. II + 31 + II (cc. di guardia cart. recenti), con paginazione recente a matita apposta da Feininger al centro del margine inf.; la cartulazione coeva, in cifre romane rosse nell'angolo sup. est. del r numera da LVII a CXX, mancano però le c. relative ai nn. LXV, LXVI, LXX, LXXX-LXXXII, XC-C, CII-CXI, CXIII, CXV-CXIX.

Filigrane

Dimensioni

mm 432 x 324.

Rigatura

Rigatura a piombo con singole linee verticali ai lati. Specchio: mm 328 x 195.

Scrittura

Scrittura gotica molto arrotondata in inchiostro nero con titoli e rubriche in rosso di unica mano.

Decorazione

capitali alternamente in rosso e blu (talvolta ornate di fessi a risparmio) all'inizio di ogni brano; maiuscole in nero a groppi all'inizio dei versetti.

Notazione

Notazione neumatica aquitana tarda su unica linea rossa contraddistinta secondo i casi dalle chiavi g, f, a, d e b segnate con lettere alfabetiche; presenza del custos e di barre di divisione ad ogni parola. 6 righi per p.

Legatura

Legatura recente in mezza pelle marrone su piatti di legno; 2 fermagli di cuoio con graffa e contrograffa di ottone; 3 nervi doppi sul dorso.

Frammenti

Conservazione

Stato di conservazione: restaurato nel 1985 da Antonella Conte e Lorenzo Pontalti presso il Laboratorio provinciale di restauro bibliografico e documentario di Trento.

Copista

Annotazioni

Annotazioni marginali di mani posteriori in diverse pp.

Note storiche

sul marg. est. di p. 46: "Marcos garzia de Zisneros, Antonio de Marne estudiante[s]" (scrittura corsiva del sec. XVII).

Antiche segnature

Fascicolazione

Bibliografia e Commento

LEONARDELLI-RUINI, Codici …, p. 117 (scheda 1.15). - DAL POZ, Codici e libri , p. 195 (n. 157). I codici e FC 102 sono ciò che resta di due graduali gemelli e complementari: oltre ad integrarsi reciprocamente nel contenuto, sono accomunati da una sobria ma elegante esecuzione che impiega una rara notazione aquitana ormai completamente evoluta verso la quadrata. Se la datazione al secolo XVI - proposta da Feininger, probabilmente in base al tipo di decorazione - è esatta, si può ritenere di essere di fronte ad un caso di conservatorismo grafico-musicale abbastanza singolare. L'esemplare in esame, che rappresenta circa un quarto della consistenza originaria del manoscritto, contiene, con vaste lacune, il Proprio dei santi da San Lorenzo (10 agosto) a San Clemente (23 novembre) ed il Comune dei santi. Considerato l'elevato numero di carte scomparse che si può desumere dai residui dell'antica numerazione, il graduale in origine doveva coprire l'intero Ciclo dei santi dell'anno liturgico. L'origine e l'utilizzo del codice in Spagna sono confermati dalla presenza di annotazioni marginali di mani posteriori in lingua spagnola.
  • FOL: 2
  • NUM: 1
  • GEN: 1
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Levita Laurentius
  • FES: GT 588
  • HOR: [Lorenzo]
  • COD: [M]
  • IND: 101
  • EXTRA: Levita Laurentius

  • FOL: 3
  • NUM:
  • GEN: 2
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Confessio et pulchritudo
  • FES: AMS 136
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Confessio et pulchritudo

  • FOL: 4
  • NUM: 2
  • GEN: 3
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Qui michi ministrat
  • FES: AMS 136
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Qui mihi ministrat

  • FOL: 5
  • NUM: 3
  • GEN: 4
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Salve sancta parens V Virgo Dei genitrix
  • FES: ?
  • HOR: Vigilia Assunzione BVM
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: Salve sancta parens V Virgo Dei genitrix

  • FOL: 6
  • NUM: 4
  • GEN: 5
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Gaudeamus ... Marie ...assump.V Eructavit
  • FES: GT 591
  • HOR: Assunzione BVM
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: Gaudeamus ... Mariae ...assump.V Eructavit

  • FOL: 7
  • NUM: 6
  • GEN: 6
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Hodie Maria virgo
  • FES: GOP 539
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Hodie Maria virgo

  • FOL: 8
  • NUM: 7
  • GEN: 7
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Assumpta est Maria
  • FES: GT 591
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Assumpta est Maria

  • FOL: 9
  • NUM: 8
  • GEN: 8
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Diffusa est gratia
  • FES: AMS 28
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Diffusa est gratia

  • FOL: 10
  • NUM: 9
  • GEN: 9
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Dilexisti iusticiam
  • FES: LG [75]
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Dilexisti iustitiam

  • FOL: 11
  • NUM:
  • GEN: 10
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Probasti domine V Exaudi domine
  • FES: AMS 141
  • HOR: 8^ sLorenzo
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: Probasti domine V Exaudi domine

  • FOL: 12
  • NUM: 10
  • GEN: 11
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Puer meus dicit dominus dum transieris per
  • FES: ?
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Puer meus dicit dominus dum transieris per

  • FOL: 13
  • NUM: 11
  • GEN: 12
  • M: O
  • INC:
  • RIF: In virtute tua
  • FES: AMS 12
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: In virtute tua

  • FOL: 14
  • NUM: 12
  • GEN: 13
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Qui vult venire
  • FES: AMS 27
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Qui vult venire

  • FOL: 15
  • NUM: 13
  • GEN: 14
  • M: I
  • INC:
  • RIF: In omnem terram V Celi enarrant
  • FES: ?
  • HOR: Bartolomeo ap
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: In omnem terram V Caeli enarrant

  • FOL: 16
  • NUM: 14
  • GEN: 15
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Venite ad me
  • FES: GT 619
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Venite ad me

  • FOL: 17
  • NUM: 15
  • GEN: 16
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Vos qui reliquistis omnia et secuti estis
  • FES: ?
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Vos qui reliquistis omnia et secuti estis

  • FOL: 18
  • NUM: 16
  • GEN: 17
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Ioannes autem cum audisset (incompleto)
  • FES: ?
  • HOR: Decollazione sGio Battista
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: Ioannes autem cum audisset V Bonum est

  • FOL: 20
  • NUM: 17
  • GEN: 18
  • M: I
  • INC:
  • RIF: [..celebre]mus cuius vita V Cum iocunditate
  • FES: ?
  • HOR: [Natività BVM]
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: [..celebre]mus cuius vita V Cum iucunditate

  • FOL: 21
  • NUM: 18
  • GEN: 19
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Nativitas tua
  • FES: ?
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Nativitas tua

  • FOL: 22
  • NUM: 19
  • GEN: 20
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Venite benedicti V Esurivi enim
  • FES: ?
  • HOR: Maurizio & C
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: Venite benedicti V Esurivi enim

  • FOL: 23
  • NUM: 20
  • GEN: 21
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Iustorum anime
  • FES: GT 462
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Iustorum animae

  • FOL: 24
  • NUM: 21
  • GEN: 22
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Mirabilis Deus
  • FES: AMS 98
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Mirabilis Deus

  • FOL: 25
  • NUM: 22
  • GEN: 23
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Iustorum anime (incompleta)
  • FES: AMS 97
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Iustorum animae

  • FOL: 27
  • NUM: 23
  • GEN: 24
  • M: G
  • INC:
  • RIF: [Clamaverunt... exau]divit eos V Iuxta et
  • FES: AMS 99
  • HOR: [Cosma&Damiano]
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: Clamaverunt iusti V Iuxta est dominus

  • FOL: 28
  • NUM: 24
  • GEN: 25
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Fulgebunt iusti
  • FES: AMS 99(C)
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Fulgebunt iusti

  • FOL: 29
  • NUM: 25
  • GEN: 26
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Gloriabuntur in te
  • FES: AMS 120
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Gloriabuntur in te

  • FOL: 30
  • NUM: 26
  • GEN: 27
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Posuerunt mortalia
  • FES: AMS 114
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Posuerunt mortalia

  • FOL: 31
  • NUM: 27
  • GEN: 28
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Benedicite dominum omnes angeli V Benedic
  • FES: AMS 157
  • HOR: Michele arc
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: Benedicite dominum omnes angeli V Benedic

  • FOL: 32
  • NUM: 29
  • GEN: 29
  • M: G
  • INC:
  • RIF: Benedicite dominum V Benedic anima mea
  • FES: AMS 157
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Benedicite dominum V Benedic anima mea

  • FOL: 33
  • NUM: 31
  • GEN: 30
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Sancte Michael archangele
  • FES: GT 609
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Sancte Michael archangele

  • FOL: 34
  • NUM:
  • GEN: 31
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Stetit angelus
  • FES: AMS 157
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Stetit angelus

  • FOL: 35
  • NUM: 33
  • GEN: 32
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Benedicite omnes angeli
  • FES: AMS 157
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Benedicite omnes angeli

  • FOL: 36
  • NUM:
  • GEN: 33
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Gaudeamus omnes...sanctorum V Gaudete iusti
  • FES: ?
  • HOR: Ognissanti
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: Gaudeamus omnes...sanctorum V Gaudete iusti

  • FOL: 37
  • NUM: 35
  • GEN: 34
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: O quam gloriosum est regnum in quo
  • FES: ?
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: O quam gloriosum est regnum in quo

  • FOL: 38
  • NUM: 36
  • GEN: 35
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: O quam preclarus est sydereus locus
  • FES: ?
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: O quam praeclarus est sidereus locus

  • FOL: 39
  • NUM: 37
  • GEN: 36
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Iustorum anime
  • FES: GT 468
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Iustorum animae

  • FOL: 40
  • NUM: 39
  • GEN: 37
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Beati mundo corde
  • FES: GT 514
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Beati mundo corde

  • FOL: 41
  • NUM: 40
  • GEN: 38
  • M: I
  • INC:
  • RIF: O beatum virum in cuius transitu (incompl)
  • FES: ?
  • HOR: Vigilia sMartino
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: O beatum virum in cuius transitu V [?]

  • FOL: 43
  • NUM: 41
  • GEN: 39
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Ecce sacerdos ... Martinus V Benedictionem
  • FES: ?
  • HOR: Martino
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: Ecce sacerdos ... Martinus V Benedictionem

  • FOL: 44
  • NUM: 42
  • GEN: 40
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Cantantibus organis Cecilia virgo
  • FES: ?
  • HOR: Cecilia
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: Cantantibus organis Caecilia virgo

  • FOL: 45
  • NUM: 44
  • GEN: 41
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Dicit dominus sermones V Domine exaudi
  • FES: AMS 166
  • HOR: Clemente
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: Dicit dominus sermones V Domine exaudi

  • FOL: 46
  • NUM: 45
  • GEN: 42
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Ego autem sicut oliva V Quid gloriaris
  • FES: GT 424
  • HOR: Vigilia 1 Apostolo
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: Ego autem sicut oliva V Quid gloriaris

  • FOL: 47
  • NUM: 47
  • GEN: 43
  • M: G
  • INC:
  • RIF: Iustus ut palma V Ad annunciandum
  • FES: AMS 13
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Iustus ut palma V Ad annuntiandum

  • FOL: 48
  • NUM: 48
  • GEN: 44
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Gloria et honore
  • FES: AMS 13
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Gloria et honore

  • FOL: 49
  • NUM: 49
  • GEN: 45
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Magna est gloria
  • FES: AMS 13
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Magna est gloria

  • FOL: 50
  • NUM: 50
  • GEN: 46
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Michi autem nimis V Domine probasti
  • FES: AMS 160
  • HOR: Apostoli
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: Mihi autem nimis V Domine probasti

  • FOL: 51
  • NUM: 51
  • GEN: 47
  • M: G
  • INC:
  • RIF: Nimis honorati V Dinumerabo eos
  • FES: AMS 160
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Nimis honorati V Dinumerabo eos

  • FOL: 52
  • NUM: 52
  • GEN: 48
  • M: G
  • INC:
  • RIF: Constitues eos V Pro patribus tuis
  • FES: AMS 122
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Constitues eos V Pro patribus tuis

  • FOL: 53
  • NUM: 54
  • GEN: 49
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: Per manus autem apostolorum fiebant signa
  • FES: ?
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Per manus autem apostolorum fiebant signa

  • FOL: 54
  • NUM:
  • GEN: 50
  • M: AV
  • INC:
  • RIF: In om[nem terram] (incompleto)
  • FES: GOP 563
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: In omnem terram

  • FOL: 56
  • NUM: 55
  • GEN: 51
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Mirabilis Deus
  • FES: AMS 98
  • HOR: [Più martiri]
  • COD: [M]
  • IND: 101
  • EXTRA: Mirabilis Deus

  • FOL: 57
  • NUM:
  • GEN: 52
  • M: O
  • INC:
  • RIF: Gloriabuntur in te
  • FES: AMS 120
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Gloriabuntur in te

  • FOL: 58
  • NUM: 56
  • GEN: 53
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Iustorum anime (incompleta)
  • FES: AMS 97
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Iustorum animae

  • FOL: 60
  • NUM: 57
  • GEN: 54
  • M: C
  • INC:
  • RIF: [Qui vult venire post] me abneget
  • FES: AMS 27
  • HOR: [1 Martire]
  • COD: [M]
  • IND: 101
  • EXTRA: Qui vult venire

  • FOL: 61
  • NUM:
  • GEN: 55
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Statuit ei dominus V Inveni David servum
  • FES: GT 445
  • HOR: 1 Confessore
  • COD: M
  • IND: 101
  • EXTRA: Statuit ei dominus V Memento domine

  • FOL: 62
  • NUM: 58
  • GEN: 56
  • M: I
  • INC:
  • RIF: Sacerdotes tui domine (incompleto)
  • FES: AMS 16
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Sacerdotes tui domine V Memento domine

  • FOL: 64
  • NUM: 59
  • GEN: 57
  • M: I
  • INC:
  • RIF: [In medio...sapient]ie et V Iocunditatem et
  • FES: GOP 35*
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: In medio ecclesiae V Iucunditatem et

  • FOL: 65
  • NUM:
  • GEN: 58
  • M: G
  • INC:
  • RIF: Ecce sacerdos V Non est inventus
  • FES: AMS 16
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Ecce sacerdos V Non est inventus

  • FOL: 66
  • NUM: 60
  • GEN: 59
  • M: G
  • INC:
  • RIF: Iuravit dominus/ (incompleto)
  • FES: AMS 20
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Iuravit dominus V Dixit dominus

  • FOL: 68
  • NUM: 61
  • GEN: 60
  • M: C
  • INC:
  • RIF: [Beatus servus ... do]minus invenerit
  • FES: AMS 16
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Beatus servus

  • FOL: 69
  • NUM:
  • GEN: 61
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Domine quinque talenta
  • FES: AMS 22
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Domine quinque talenta

  • FOL: 70
  • NUM: 62
  • GEN: 62
  • M: C
  • INC:
  • RIF: Semel iuravi in sancto (incompleto)
  • FES: AMS 128
  • HOR:
  • COD:
  • IND: 101
  • EXTRA: Semel iuravi in sancto